Blog: eIDAS-verordening en NL Wallet
Status NL Wallet – maart 2026
Ben jij al bezig met de voorbereidingen voor jouw organisatie voor een ID-wallet als identificatie- en authenticatiemiddel naast DigiD en eHerkenning? Omdat we over dit onderwerp regelmatig vragen krijgen, hebben we in dit blog wat belangrijke informatie op een rijtje gezet.
Aanleiding: eIDAS 2.0-verordening
In 2024 stelde de Europese Unie met de eIDAS 2.0-verordening vast dat publieke organisaties vanaf eind 2026 verplicht zijn een nieuwe vorm van digitale identificatie te accepteren: de EUDI-Wallet – een app waarmee gebruikers hun identiteitsgegevens veilig op hun telefoon opslaan en zelf bepalen wat ze delen en met wie.
De Nederlandse overheid werkt aan een nationale versie van de wallet – de NL-wallet. Daarnaast mogen andere aanbieders ook hun eigen EUDI-Wallet aanbieden.
Ben je op zoek naar wat je nu moet doen om op tijd klaar te zijn? In dit artikel geven we graag antwoord op de volgende vragen:
- Waarvoor moet je de wallet gebruiken?
- Hoe werkt het nu echt?
- Hoe staat het met de NL-wallet?
- Welke stappen kun je nu alvast zetten?
Waarvoor moet je de wallet gebruiken?
Vanaf eind 2026 ben je als gemeente verplicht de digitale identiteitswallet te accepteren als identificatiemiddel naast DigiD – overal waar je nu DigiD gebruikt. Denk aan het aanvragen van een vergunning, het inzien van persoonlijke gegevens of het regelen van een uitkering.
De wallet biedt daarnaast meer dan alleen identificeren. Gebruikers kunnen er ook andere gegevens mee delen – zoals een bewijs dat ze recht hebben op een bepaalde regeling. Voor dat bredere gebruik geldt geen wettelijke verplichting, maar het biedt wel concrete kansen voor efficiëntere dienstverlening en minder onnodige gegevensuitwisseling.
Hoe werkt het nu echt?
In verschillende landen en door verschillende aanbieders worden EUDI-Wallets ontwikkeld. Het is de bedoeling dat deze straks allemaal kunnen inloggen op jouw website. Hiervoor maken al deze wallets gebruik van één protocol. Dit protocol heet OpenID4VP. Dit protocol is gloednieuw, en is ook nog volop in ontwikkeling. Dit betekent dat wat je vandaag maakt, morgen misschien niet meer goed werkt.
We willen bij CARE graag op tijd aan de slag, zodat de websites van onze klanten klaar zijn voor de livegang van de NL-Wallet. Daarom onderzoeken wij wat er nu al bekend is over het protocol, en of we al stappen kunnen zetten om een koppeling te ontwikkelen.
Hoe staat het met de NL-wallet?
De NL-wallet – de Nederlandse, nationale versie van de wallet – is volop in ontwikkeling. Dit moet een inclusieve en betrouwbare oplossing worden voor alle gebruikers, waarbij gebruiksvriendelijkheid, toegankelijkheid, privacy en veiligheid centraal staan.
Volgens de laatste berichten komt deze nieuwe app pas in 2027 publiek beschikbaar.
Dit is later dan de verwachting van eind 2026 die eerder werd genoemd. De Nederlandse overheid heeft erkend dat de NL-wallet de deadlines niet zal halen en dat de eerste release niet aan alle vereisten zal voldoen.
De verwachting is dat het bij de publieke release al wel mogelijk is om in te loggen bij een gemeente, maar dat de hoeveelheid gegevens die je op dat moment kunt toevoegen aan je wallet beperkt is.
Wallet gebruiken: register van relying parties
Om een wallet te kunnen gebruiken in je dienstverlening – voor inloggen én voor het ontvangen van gegevens – moet je je als gemeente registreren als zogenoemde relying party in een nationaal register.
Europa heeft in mei 2025 de spelregels opgeschreven voor hoe zo'n register moet werken in de Implementing Regulation 2025/848 – een soort Europees instructieboekje. Maar Nederland moet zelf nog beslissen hoe de concrete invulling hiervan eruitziet. Dat is dus nog niet klaar.
Gemeenten kunnen zich dus nog niet aanmelden als relying party, want het loket bestaat nog niet. VNG heeft in februari 2026 een onderzoeksrapport uitgebracht met hun conclusies en aanbevelingen. Volgens VNG kan de registratie nog best wel complex worden voor gemeenten. De registratie bestaat uit twee delen:
- De eerste stap is bewijzen dat je als organisatie bent wie je zegt te zijn.
- De tweede stap is precies beschrijven waarvoor je de wallet wilt gebruiken – welke dienst lever je, en welke gegevens van de inwoner heb je daar écht voor nodig?
Stap 2 klinkt eenvoudig, maar het kan een flinke klus zijn om dit op een rij te krijgen als gemeente. Daarbij verwacht VNG dat gemeenten grotendeels dezelfde diensten aanbieden.
Daarom stelt VNG voor om uniforme registratieprofielen te ontwikkelen. Zo'n profiel bevat dan een standaard beschrijving van een dienst, en een vooraf gedefinieerde lijst van gegevens die hiervoor nodig zijn uit de wallet. De profielen zijn een hulpmiddel waarmee gemeenten eenvoudig kunnen registreren, administratieve lasten beperken en transparantie richting inwoners vergroten.
Pilots
Er zijn al gemeenten die de mogelijkheden van de wallet in de praktijk onderzoeken. Zo werkt de gemeente Nijmegen samen met de gemeente Amsterdam en een aantal ketenpartners – waaronder UWV, KVK en Divosa – aan een onderzoek naar wat de komst van de ID-wallet betekent voor inwoners, ondernemers en gemeenten.
In de eerste helft van 2025 werden meerdere testdagen georganiseerd. Bewust werd gekozen voor een brede mix van deelnemers: van mensen met een visuele beperking of lichte verstandelijke beperking tot minder digitaal vaardige inwoners, gemeentemedewerkers en ondersteuners van IDO en Stips. Negen verschillende regelingen werden onder de loep genomen, met zo'n twintig deelnemers per dag. Het ging onder andere om de Individuele Inkomenstoeslag, de vergoedingencheck en het busvoordeelabonnement. De centrale vraag: maakt de wallet het aanvragen van deze regelingen eenvoudiger?
Gebruiker Centraal publiceerde een artikel over de pilot (Deze link gaat naar een externe website) met waardevolle inzichten en zorgen die uit de tests naar voren kwamen.
Audit en assessment
Een grote open vraag binnen de koppeling met een EUDI-Wallet is het stukje audit en assessment. Hoewel er strenge technische eisen zijn gesteld aan de ontwikkeling van de wallets zelf, wordt er voor relying parties alleen gesproken over een toezichthouder die controleert of je als gemeente aan de eIDAS 2.0-verordening voldoet. Hierin staan geen eisen vermeld waaraan een website moet voldoen waarop je je kunt identificeren met de wallet. Voor bijvoorbeeld DigiD is dit wel heel uitgebreid vastgelegd door Logius.
Ook in het rapport van VNG over de registratie van relying parties wordt hier niet specifiek over gesproken. We verwachten dat er nog wel een audit-vereiste komt, vergelijkbaar met het DigiD-assessment. Maar of deze er ook echt komt, en hoe deze er dan uitziet, is nog niet bekend.
Welke stappen kun je nu alvast zetten?
Hoewel het nog niet mogelijk is om te starten met het registreren van jouw organisatie, kun je wel alvast beginnen met een inventarisatie van alle diensten voor inwoners waarvoor je verwacht de wallet te gaan gebruiken. Breng per dienst de gegevens in kaart die je nodig hebt voor de aanvraag. Op het moment dat het registreren mogelijk is, kun je de uniforme registratieprofielen van de VNG als startpunt nemen, en deze (waar nodig) aanpassen op basis van je inventarisatie.
Korte samenvatting
Eind 2026 moet je voldoen aan de eIDAS-wetgeving, maar Nederland is daar nog niet klaar voor:
- Er is nog geen Nederlandse nationale wallet beschikbaar om mee in te loggen, en deze zal waarschijnlijk pas in 2027 klaar zijn.
- Er is nog geen register voor de verplichte aanmelding voor gemeenten en het is nog niet duidelijk wanneer dit klaar is.
Het ziet er dus naar uit dat het niet mogelijk is om op de deadline te voldoen aan de verordening. Op dit moment kun je al wel een aantal voorbereidingen treffen. Als gemeente kun je je alvast voorbereiden door te inventariseren voor welke processen je de wallet wilt en/of moet gebruiken, en op welke manier je gebruik kunt en wilt maken van de bredere mogelijkheden van de wallet. Wij gaan zelf aan de slag met het voorbereidend onderzoek voor het maken van een koppeling op basis van het OpenID4VP protocol voor de CARE gemeentewebsites.
Wanneer we meer weten over de ontwikkeling van de koppeling, laten we dit onze klanten weten. Wil je meer weten over de ontwikkelingen, volg dan Pleio (Deze link gaat naar een externe website).